Một dự luật mới tại Mỹ — “No Toxics in Food Packaging Act” — đề xuất loại bỏ hàng loạt hóa chất gây lo ngại khỏi bao bì thực phẩm và các vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những thay đổi lớn nhất về vật liệu bao bì tại Mỹ trong nhiều năm trở lại đây.

Dự luật nhắm vào những hóa chất nào?

Dự luật đề xuất cấm một nhóm hóa chất thường bị gắn với rủi ro sức khỏe:

  • PFAS — nhóm “hóa chất vĩnh cửu” (forever chemicals) khó phân hủy trong môi trường và cơ thể.
  • BPA (bisphenol A) và các bisphenol liên quan.
  • Ortho-phthalates — nhóm chất hóa dẻo.
  • Styrene polymers và một số hóa chất khác.

Đáng chú ý, dự luật còn yêu cầu bảo đảm các hóa chất bị cấm không bị thay thế bằng những chất thay thế cũng có vấn đề (regrettable substitution), và phải tính tới các nhóm dân cư dễ tổn thương.

Ai bảo trợ và bối cảnh chính sách

Dự luật do các nghị sĩ Đảng Dân chủ bảo trợ, gồm Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal cùng các Hạ nghị sĩ Jan Schakowsky và Rosa DeLauro, với gần một chục đồng bảo trợ. Luật ở cấp liên bang này không nhằm thay thế các quy định về hóa chất độc hại của từng bang. Trên thực tế, nhiều bang đã đi trước: lệnh cấm PFAS trong bao bì thực phẩm tại Illinois và Maine có hiệu lực trong năm nay. Dự luật liên bang là nỗ lực hệ thống hóa xu hướng vốn đã lan rộng ở cấp bang suốt năm 2026.

Ý nghĩa với doanh nghiệp

Với các nhà sản xuất thực phẩm và bao bì, thông điệp khá rõ. Thứ nhất, “bao bì an toàn” đang trở thành lợi thế cạnh tranh chứ không chỉ là yêu cầu tuân thủ — người tiêu dùng và nhà bán lẻ ngày càng ưu tiên sản phẩm không chứa hóa chất gây tranh cãi. Thứ hai, doanh nghiệp cần sớm chuyển sang vật liệu thay thế và rà soát toàn bộ danh mục bao bì tiếp xúc thực phẩm. Việc chờ đến khi quy định có hiệu lực mới hành động có thể dẫn tới đứt gãy nguồn cung và chi phí chuyển đổi gấp gáp.

Thách thức của vật liệu thay thế

Loại bỏ PFAS hay BPA không đơn giản, bởi chúng được dùng vì các đặc tính kỹ thuật cụ thể — chẳng hạn PFAS giúp chống dầu mỡ và thấm nước cho bao bì giấy. Vật liệu thay thế phải vừa đạt hiệu năng kỹ thuật, vừa an toàn, vừa khả thi về chi phí và khả năng tái chế. Đây chính là lý do điều khoản chống “thay thế bằng chất có vấn đề” trong dự luật rất quan trọng: nó buộc ngành phải tìm giải pháp bền vững thực sự, thay vì chỉ đổi một hóa chất rủi ro này lấy một hóa chất rủi ro khác.

Góc nhìn Science Vietnam

Dù là chính sách của Mỹ, dự luật này có ý nghĩa trực tiếp với doanh nghiệp thực phẩm Việt Nam — đặc biệt nhóm xuất khẩu. Khi các thị trường lớn siết quy định về vật liệu tiếp xúc thực phẩm, hàng hóa nhập khẩu cũng sẽ phải đáp ứng tiêu chuẩn tương đương. Doanh nghiệp nên chủ động: rà soát hồ sơ vật liệu bao bì, yêu cầu nhà cung cấp cung cấp chứng nhận không chứa PFAS/BPA, và theo dõi các quy định tương tự tại EU. Đi trước trong “bao bì sạch” không chỉ giảm rủi ro pháp lý mà còn là điểm cộng thương hiệu khi làm việc với khách hàng quốc tế.

Về dài hạn, xu hướng này nằm trong một bức tranh lớn hơn: người tiêu dùng và cơ quan quản lý ngày càng quan tâm không chỉ tới sản phẩm bên trong mà cả vật liệu bao bọc nó. Bao bì giờ đây được nhìn nhận như một phần của hồ sơ an toàn và bền vững của sản phẩm, chứ không đơn thuần là lớp vỏ chứa đựng. Doanh nghiệp Việt nên xem đầu tư vào bao bì an toàn và có thể tái chế là khoản đầu tư cho khả năng tiếp cận thị trường tương lai, thay vì chi phí tuân thủ bị động.

Nguồn tham khảo

  • Packaging Dive — “Bill in Congress targets PFAS, phthalates, BPA in food packaging”
  • Food Dive — No Toxics in Food Packaging Act
  • C&EN — Policy Watch: toxic chemicals in food packaging

Bài viết do Science Vietnam tổng hợp và biên tập, không sao chép nguyên văn nguồn gốc.