Một dự luật mới tại Quốc hội Mỹ mang tên No Toxics in Food Packaging Act đang đặt ngành bao bì thực phẩm trước áp lực phải loại bỏ một loạt hóa chất gây tranh cãi ra khỏi vật liệu tiếp xúc với thực phẩm. Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những thay đổi quy định lớn nhất đối với chuỗi cung ứng bao bì thực phẩm tại thị trường Mỹ trong nhiều năm qua.
Dự luật nhắm tới những hóa chất nào?
Theo nội dung dự luật, các nhóm hóa chất bị đề xuất cấm sử dụng trong bao bì và vật liệu chế biến thực phẩm bao gồm:
- PFAS – nhóm hợp chất per- và polyfluorinated, thường được gọi là “hóa chất vĩnh cửu” (forever chemicals) vì gần như không phân hủy trong môi trường và cơ thể.
- BPA (bisphenol A) – chất thường có trong lớp lót hộp kim loại và một số loại nhựa.
- Ortho-phthalates – nhóm chất hóa dẻo bị nghi ngờ gây rối loạn nội tiết.
- Styrene và antimony trioxide – các chất liên quan đến vật liệu nhựa và một số quy trình sản xuất.
Những người đề xuất dự luật dẫn các bằng chứng khoa học cho thấy các hóa chất này có thể liên quan đến nguy cơ ung thư và rối loạn hormone, đồng thời nhấn mạnh nhóm dân số dễ tổn thương như trẻ em và phụ nữ mang thai cần được bảo vệ đặc biệt.
Ai đứng sau dự luật?
Dự luật được bảo trợ bởi Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal (Đảng Dân chủ, bang Connecticut) cùng các Hạ nghị sĩ Jan Schakowsky (Illinois) và Rosa DeLauro (Connecticut), với gần một chục nghị sĩ đồng bảo trợ. Một loạt tổ chức môi trường và bảo vệ người tiêu dùng đã lên tiếng ủng hộ, trong đó có Environmental Defense Fund, Center for Environmental Health, Consumer Reports, Beyond Plastics và Natural Resources Defense Council.
Một điểm đáng chú ý là dự luật không tìm cách thay thế (preempt) các quy định riêng của từng bang về hóa chất độc hại. Nói cách khác, nếu được thông qua, luật liên bang sẽ tạo ra mức sàn chung trên toàn quốc, trong khi các bang vẫn có quyền duy trì hoặc ban hành những quy định nghiêm ngặt hơn.
Một chi tiết quan trọng: tránh “thay thế đáng tiếc”
Dự luật yêu cầu các hóa chất bị cấm không được thay thế bằng những chất có vấn đề tương đương – hiện tượng mà giới chuyên môn gọi là “regrettable substitution”. Đây là bài học rút ra từ thực tế: trong quá khứ, khi một hóa chất bị loại bỏ, ngành sản xuất đôi khi chuyển sang một chất khác cùng họ nhưng chưa được nghiên cứu đầy đủ, để rồi nhiều năm sau lại phát hiện rủi ro mới. Điều khoản này buộc doanh nghiệp phải chứng minh tính an toàn của vật liệu thay thế, thay vì chỉ đơn giản đổi tên hóa chất.
Bối cảnh: các bang đã đi trước
Dự luật liên bang không xuất hiện trong khoảng trống. Nhiều bang tại Mỹ đã cấm PFAS trong bao bì thực phẩm, trong đó các quy định tại Illinois và Maine bắt đầu có hiệu lực trong năm 2025. Làn sóng quy định ở cấp bang đã tạo ra một bức tranh chắp vá, khiến nhiều nhà sản xuất phải tuân thủ những yêu cầu khác nhau tùy theo nơi bán hàng. Một khung pháp lý liên bang, nếu được thông qua, có thể giúp thống nhất các tiêu chuẩn này.
Vì sao đáng chú ý với ngành thực phẩm?
Đối với doanh nghiệp thực phẩm và đồ uống, dự luật phát đi tín hiệu rõ ràng rằng xu hướng siết chặt vật liệu tiếp xúc thực phẩm sẽ còn tiếp tục, dù dự luật cụ thể này có được thông qua hay không. Các nhóm R&D, mua hàng và đảm bảo chất lượng có thể cân nhắc một số hướng chuẩn bị:
- Rà soát toàn bộ danh mục bao bì hiện tại để xác định sản phẩm nào đang sử dụng PFAS, BPA hoặc phthalates.
- Làm việc sớm với nhà cung cấp bao bì về lộ trình chuyển đổi sang vật liệu thay thế, đồng thời yêu cầu hồ sơ chứng minh an toàn.
- Theo dõi sát các quy định cấp bang, vốn có thể có hiệu lực trước luật liên bang.
Ở góc độ thị trường, đây cũng là cơ hội cho các nhà cung cấp giải pháp bao bì an toàn hơn – từ giấy không phủ PFAS đến lớp lót không chứa BPA. Áp lực pháp lý thường đi kèm với cơ hội đổi mới cho những doanh nghiệp đi trước.
Cần lưu ý gì?
Việc một dự luật được giới thiệu chưa đồng nghĩa với việc nó sẽ trở thành luật. Quá trình lập pháp tại Mỹ thường kéo dài và nhiều dự luật tương tự từng được trình trong các kỳ trước nhưng chưa thành công. Tuy vậy, sự xuất hiện liên tục của các đề xuất kiểu này, cộng với động lực từ cấp bang, cho thấy hướng đi chung của chính sách: ngày càng ít khoan dung hơn với các hóa chất tồn dư trong vật liệu tiếp xúc thực phẩm.
Nguồn tham khảo
- Food Dive – “Bill in Congress targets ‘forever chemicals’ in food packaging”
- Packaging Dive – “Bill in Congress targets PFAS, phthalates, BPA in food packaging”
- Văn phòng Hạ nghị sĩ Jan Schakowsky – Thông cáo báo chí giới thiệu dự luật
Bài viết được biên tập lại bằng tiếng Việt cho mục đích thông tin, không sao chép nguyên văn từ nguồn gốc.